Οι επιπτώσεις της ΔΕΠ-Υ στο παιδί και την οικογένεια του

kidlab-1.gr_000087

Οι επιπτώσεις της ΔΕΠ-Υ στην ανάπτυξη του παιδιού μπορεί να είναι μακροχρόνιες αν δεν αντιμετωπιστούν σωστά και έγκαιρα. Οι περισσότερες επιπτώσεις σχετίζονται με τα επακόλουθα προβλήματα στις κοινωνικές σχέσεις, στην σχολική επίδοση και τη συναισθηματική ανάπτυξη.  Σε ότι αφορά στις κοινωνικές σχέσεις μελέτες δείχνουν πως παιδιά με ΔΕΠ-Υ εκλαμβάνονται από τους συνομηλίκους τους ως ντροπαλά ή ακοινώνητα. Η επιθετική συχνά συμπεριφορά τους παίζει σημαντικό ρόλο στην απόρριψη από τους συνομηλίκους και συνήθως παρουσιάζονται δυσκολίες στη σύναψη και διατήρηση φιλικών σχέσεων και στην κοινωνικοποίηση του παιδιού. Υπάρχουν συγκρούσεις με τους συμμαθητές εξαιτίας της αδυναμίας τους να περιμένουν τη σειρά τους και να υπακούσουν σε κανόνες, δεν έχουν πολλούς φίλους και αποφεύγουν τις ομαδικές δραστηριότητες.

Η σχολική επίδοση είναι συχνά χαμηλότερη από την αναμενόμενη για την ηλικία, την τάξη και το επίπεδο νοημοσύνης του παιδιού. Η χαμηλή ακαδημαική επίδοση θεωρείται αποτέλεσμα των τριών συμπτωμάτων της ΔΕΠ-Υ (απροσεξία, υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα) μέσα στην τάξη και από τη συνύπαρξη μαθησιακών δυσκολιών ή και καθυστέρησης στην γλωσσική ανάπτυξη. Δευτερογενώς το παιδί βιώνει απόρριψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση και απόσυρση.

Στο σπίτι η συμπεριφορά των παιδιών με ΔΕΠ-Υ οδηγεί συχνά σε σύγκρουση με τους γονείς και τα αδέρφια. Οι γονείς αισθάνονται απόγνωση και δυσκολεύονται να κατανοήσουν την συμπεριφορά των παιδιών τους. Συχνά χάνουν την υπομονή τους, συγκρούονται μαζί τους, τα επιπλήττουν ή επιβάλλουν τιμωρίες, οι οποίες δεν έχουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Η υπερκινητικότητα αυξάνει την ένταση των γονιών που προσπαθούν να την ελέγξουν χωρίς να το επιτυγχάνουν. η εξάντληση της υπομονής εκφράζεται με ξεσπάσματα οργής, δυσανάλογα προς την αφορμή εκ μέρους του παιδιού. Τα αισθήματα ενοχής ακολουθούν μοιραία. Η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα σε συνδυασμό με την απουσία αίσθησης κινδύνου θέτουν το γονιό σε δίλημμα: αν τρέχει διαρκώς πίσω από το παιδί του θεωρείται υπερπροστατευτικός. Αν το αφήσει μόνο του θεωρείται αδιάφορος γονιός που παραμελεί το παιδί του. οδηγείται στην απόγνωση και στην εδραίωση ότι είναι κακός γονιός. Το σημαντικό στρες που προκαλείται στις οικογενειακές σχέσεις επιβαρύνει τη λειτουργικότητα της οικογένειας και μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση της γονεϊκής σχέσης. Είναι αναμενόμενο να ξεσπά μια καθημερινή διαμάχη με συνεχείς αλληλοκατηγορίες για το ποιος φταίει. Στο τέλος της διαμάχης οι γονείς είναι εξαντλημένοι και το παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως πηγή της σύγκρουσης με συνέπεια να εδραιώνεται η ιδέα ότι είναι όντως ένα κακό παιδί.  Η ανάληψη του ρόλου του «αποδιοπομπαίου τράγου» στην οικογένεια και κατόπιν στο σχολείο επιβαρύνει συναισθηματικά το παιδί με ΔΕΠ-Υ με αποτέλεσμα την χαμηλή αυτοεκτίμηση και τα συναισθήματα θλίψης.   Για τους παραπάνω λόγους είναι σημαντικό οι γονείς παιδιών με ΔΕΠ-Υ να ακολουθούν πρόγραμμα Συμβουλευτικής Γονέων.

Οι έφηβοι με ΔΕΠ-Υ βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για παραβατικότητα και κατάχρηση ουσιών. Η διασπαστική συμπεριφορά στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, συνήθως οδηγεί σε χαμηλή ακαδημαϊκή επίδοση  που μειώνει τις προοπτικές εργασίας και την επαγγελματική αποκατάσταση στην ενήλικη ζωή.

Ελευθερία Σδρόλια