Η εικόνα στην Εργοθεραπευτική παρέμβαση

kidlab.gr_000036
Σε παιδιά με προβλήματα συγκέντρωσης, μεγάλη διάσπαση προσοχής και έλλειψη επικοινωνίας είναι δυνατό να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα οργάνωσης χρόνου με τη
χρήση φωτογραφιών και εικόνων.   Ο περιορισμός του προγράμματος έγκειται στο γεγονός ότι το παιδί πρέπει να έχει αυξημένη οπτική αντίληψη, ώστε να αναγνωρίζει αντικείμενο από εικόνα. Το πλεονέκτημα του προγράμματος είναι ότι μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και αν υπάρχει απουσία λόγου στο παιδί. Αλλά και στην περίπτωση που το παιδί έχει λόγο
ή ο λόγος του πρόκειται να αναδυθεί, το πρόγραμμα μάλλον ενισχύει τη λεκτική επικοινωνία παρά την αναστέλλει.
Η βάση του προγράμματος χρήσης της εικόνας στηρίζεται στην εξής διαδικασία τεσσάρων βημάτων:
1. Το παιδί παίρνει στα χέρια του την εικόνα ενός παιχνιδιού.
2. Πηγαίνει στο χώρο που είναι τοποθετημένα τα παιχνίδια με την εικόνα στο χέρι και βρίσκει το ζητούμενο παιχνίδι.
3. Φέρνει το παιχνίδι στο τραπέζι και ασχολείται με αυτό, ακολουθώντας τις οδηγίες ή εκτελώντας τις οδηγίες που του δίνει ο θεραπευτής.
4. Όταν τελειώσει το παιχνίδι, δίνει την εικόνα στο θεραπευτή και επιστρέφει το παιχνίδι στη θέση του.
Η διαδικασία ξαναρχίζει με καινούρια εικόνα. Οι εικόνες είναι τοποθετημένες η μία κάτω από την άλλη, κολλημένες σ’ ένα χρωματιστό χαρτόνι, με τη φωτογραφία του παιδιού να βρίσκεται πάνω από όλες τις εικόνες δραστηριοτήτων. Όλη αυτή η κατασκευή βρίσκεται κολλημένη στον τοίχο.
Μέσα από την παραπάνω διαδικασία επιτυγχάνονται τα εξής:
  • Αυξάνεται η συγκέντρωση και η διάρκεια προσοχής του παιδιού. Και αυτό γιατί το παιδί καλείται να πάει σε ένα χώρο με πολλά ερεθίσματα (παιχνίδια) και να γυρίσει πίσω με το σωστό παιχνίδι.
  • Αυξάνεται η οπτική του αντίληψη, γιατί αρχίζει να αναγνωρίζει αντικείμενα από εικόνα.
  • Μαθαίνει την έννοια του «μετά», οπότε εκπαιδεύεται στο να είναι ικανό να περιμένει για κάτι που επιθυμεί.
  • Αυξάνεται η ικανότητα για επικοινωνία, γιατί αργότερα θα είναι ικανό,  δείχνοντας την εικόνα, να δηλώσει με τι θέλει ν’ ασχοληθεί.
Η παραπάνω διαδικασία είναι σχετικά απλή, για να εκπαιδευτεί ένα παιδί. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον εργοθεραπευτή, για να εκπαιδεύσει ένα παιδί στις δραστηριότητες καθημερινής ζωής αλλά και στην τήρηση ενός αρκετά μεγάλου  προγράμματος ημέρας.
Η ολοκλήρωση μιας σειράς δραστηριοτήτων μέσα από εικόνες, μπορεί να φανεί  ιδιαίτερα χρήσιμη σε έναν εργοθεραπευτή, ειδικά όταν αλληλεπιδρά θεραπευτικά με παιδιά που παρουσιάζουν διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή. Τα παιδιά αυτά έχουν ανάγκη από ένα πρόγραμμα ρουτίνας, κάθε βήμα του οποίου να είναι προκαθορισμένο και αναμενόμενο. Η εικόνα, με τον τρόπο που εισάγεται, ικανοποιεί την ανάγκη τους για την ύπαρξη μιας ρουτίνας ενώ η επίδειξή της στον ενήλικα, τους παρέχει έναν τρόπο για να εκφραστούν και να επικοινωνήσουν.

Τέλος, καθώς το πρόγραμμα εξελίσσεται, οι εικόνες δε χρειάζεται να είναι τόσο αναλυτικές αλλά μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν εικόνες-κλειδιά. Δηλαδή, εικόνες που θα δηλώνουν ένα σύνολο δραστηριοτήτων και όχι μία. Έτσι, είναι εφικτό να καταρτιστεί ένα πρόγραμμα ημέρας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΑΣ
Το πρόγραμμα ημέρας μπορεί να αποτελείται από τις παραπάνω εικόνες: Τουαλέτα – ρούχα – ένα ποτήρι γάλα – τσάντα – σχολείο – ένα πιάτο- ένα σχολικό  βιβλίο – το αγαπημένο παιχνίδι του παιδιού – τουαλέτα – κρεβάτι.
Το παραπάνω  πρόγραμμα μεταφράζεται ως εξής: ξυπνάω το πρωί, πηγαίνω στην τουαλέτα, ντύνομαι, τρώω πρωινό, παίρνω την τσάντα μου και πάω στο σχολείο. Όταν γυρίσω τρώω, διαβάζω και μετά έχω χρόνο για να παίξω. Πριν κοιμηθώ, θα πάω στην τουαλέτα, θα πλύνω τα δόντια μου, μετά θα ετοιμαστώ και θα πάω στο κρεβάτι μου.

Αχιλλέας Δράκος