Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή, ο γνωστός άγνωστος του Internet

ΔΑΔ

Κάπως έτσι θα ονόμαζα τη διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (ΔΑΔ) καθώς γονείς που υποπτεύονται ή έχουν δει παιδιά συναδέλφων/ γνωστών τους ή έχουν ακούσει τη διάγνωση από δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, ψάχνουν σε κάθε είδους site για να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν εαυτούς και ειδικό.

Καμιά φορά έρχονται τόσο «διαβασμένοι» που η δυσκολία να πάρει κανείς ένα «έγκυρο» ιστορικό είναι αρκετά μεγάλη, ιδίως σε περίπτωση που πρόκειται για ήπια ΔΑΔ.

Τι είναι η ΔΑΔ; Τι είναι το φάσμα του αυτισμού, πώς από την αγωνία του «θα μιλήσει;» μπαίνουν πολλά ερωτηματικά που μετατρέπουν αυτό τον άγνωστο σε ένα τέρας ή φάντασμα;

Αφήνοντας πίσω τις ψυχαναλυτικές μελέτες, μιλάμε για μια διαταραχή της ανάπτυξης με πολλές άλλες εκδηλώσεις που δεν είναι απαραίτητο να τις συναντήσουμε όλες μαζί.

Αντίθετα, οι γονείς μετά το πρώτο σοκ, χρειάζονται συμβουλευτική για την κατανόηση  των  προβλημάτων και την αποδοχή των συναισθημάτων θυμού και ματαίωσης που τους κατακλύζουν. Από τη μεριά του ο ειδικός, είναι σημαντικό  να πάρει την ευθύνη του «μαζί»  σ΄όποιο πλαίσιο κι αν βρίσκεται  αλλά και να πείσει ότι στη μακρά πορεία θα γίνει συνοδοιπόρος, θα ζήσει μαζί τα μικρά μικρά βήματα, θα τροποποιήσει κατάλληλα το θεραπευτικό πρόγραμμα χωρίς ν’ αφήσει τους γονείς μόνους απέναντι στον τρόμο του αύριο.

Ας δούμε λοιπόν με άλλα λόγια ποια σημεία μπορεί ένας γονιός αλλά και ένας ειδικός  να αναγνωρίσει στο παιδί πέρα από το κλασσικό ότι μιλούσε και ξαφνικά άρχισε να λέει πολύ λιγότερες λέξεις. 

Το παιδί αποστρέφει το βλέμμα (βλεμματική επαφή), δεν του αρέσουν οι αγκαλιές (σωματική επαφή), περπατά στις μύτες των ποδιών κουνώντας τα χέρια σαν εκδήλωση χαράς (σαν φτερούγισμα), κινείται άσκοπα στο χώρο, δεν εκδηλώνει ενδιαφέρον να παίξει με άλλα παιδιά, αντιδρά περίεργα σε θορύβους, του αρέσουν ηχητικά σήματα, κυρίως διαφημίσεις σε σημείο που να τρέχει από το άλλο δωμάτιο να τις παρακολουθήσει, κοιτά με ενδιαφέρον ανεμιστήρες, παιδικούς ανεμόμυλους, του αρέσει να κοιτά το πλυντήριο, την ηλεκτρική σκούπα, το σεσουάρ, το αιρ-κοντίσιον, ο,τιδήποτε παράγει θόρυβο ή αέρα. Εμφανίζει εμμονή ή προσκόλληση στο τηλε-κοντρόλ, στα κλειδιά, αναβοσβήνει το φως για παιχνίδι, κοιτά με ενδιαφέρον τις γρύλιες, παίζει με το πάνω μέρος του καλοριφέρ.

Το παιχνίδι είναι μονότονο, κουνά μονότονα τα αυτοκινητάκια ή τα βάζει σε απόλυτη σειρά. 

Δεν του αρέσουν οι αλλαγές, έχει αρκετή αντοχή στον πόνο και μπορεί να κάνει στερεότυπες κινήσεις με τα χέρια, να τα φυσά, να τα κοιτά ή να γλύφει  αντικείμενα.

Ο λόγος, όταν υπάρχει, είναι ένα θετικό προγνωστικό στοιχείο. Μπορεί να παράγει ελάχιστες λέξεις ή προτάσεις ενώ παράλληλα να τραγουδά ολόκληρα τραγούδια από το σχολείο ή την τηλεόραση.

Δίνει ακατάλληλες απαντήσεις, ο λόγος του είναι ηχολαλικός με άμεση ή καθυστερημένη ηχολαλία, χρησιμοποιεί γ’ ή β’ πρόσωπο και σπανιότερα α’ πρόσωπο. Στην ερώτηση «θέλεις παγωτό» απαντά «θέλεις παγωτό», «ο Χρήστος θέλει» κλπ.

Συνήθως οι γονείς μένουν στη απουσία του λόγου, και αργότερα στη δυσκολία να χρησιμοποιήσουν σωστή δομή, οργάνωση στο λόγο τους καθώς και συμβολικό λόγο.

Υποτιμούν το κύριο κομμάτι, αυτό της επικοινωνίας. Άλλωστε για διαταραχή της επικοινωνίας μιλάμε. Αγνοούν το βλέμμα που στην ουσία δεν είναι επικοινωνιακό, την προτίμηση να απομονώνεται σε σημείο που να μην ανταποκρίνεται στο κάλεσμά μας, να γυρνά γύρω γύρω από τον εαυτό του ή το τραπέζι, να μη δείχνει κανένα ενδιαφέρον για την κατάσταση του άλλου.

Αναφέραμε με απλά λόγια τα συχνότερα συμπτώματα, αφήνοντας τις εξηγήσεις για το αισθητηριακό κομμάτι για τις συναντήσεις των γονιών με τους ειδικούς . Η πρώιμη παρέμβαση ακόμη και από 2.5 ετών είναι η καλύτερη πρώτη επιλογή των γονιών που φυσικά ανθίστανται να επισκέπτονται κάποιο ειδικό τόσο νωρίς.

Δεν είναι βεβαίως απαραίτητο να έχει ένα παιδί όλα όσα αναφέραμε. Η βαρύτητα της ΔΑΔ ποικίλλει και πολλές φορές μέσα από τη θεραπεία και τη γρήγορη ή αργή βελτίωση μπορούμε να προσδιορίσουμε τη μέτρια, ήπια ή πιο σοβαρή μορφή ΔΑΔ.

Πολύπλευρη και ολιστική αντιμετώπιση της  ΔΑΔ, παράλληλα με τη συμβουλευτική των γονιών και τη συνεχή εκπαίδευσή τους, αποτελεί ένα τρόπο αντιμετώπισης μέσα στο πλήθος επώνυμων ειδικών προτάσεων και μεθόδων. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνίσταται και χρήση φαρμακευτικής αγωγής για την παράλληλη αντιμετώπιση των παιδιών αυτών. Η φαρμακευτική αγωγή στοχεύει στο να αντιμετωπίζει δυσκολίες συμπεριφοράς, να βελτιώσει την ικανότητα χρησιμοποίησης της παρέμβασης αλλά και την κατά περίπτωση αποδοχή του παιδιού σε σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Κατά καιρούς εμφανίζονται προτάσεις για ήπια αντιψυχωσικά, σταθεροποιητές συμπεριφοράς και διάθεσης, φάρμακα για την υπερκινητικότητα όταν αυτή προεξάρχει και αντικαταθλιπτικά. Εννοείται ότι η όποια φαρμακευτική αγωγή είναι εξατομικευμένη για κάθε παιδί, ανάλογη με την ηλικία και τις ανεπιθύμητες ή διαταρακτικές συμπεριφορές.

Διαβάζοντας το κείμενο αυτό, η παράκλησή μου είναι να το αγνοήσετε και να ακολουθήσετε τη γραμμή που συνιστά ο ειδικός που παρακολουθεί το παιδί, παρά να το εξωθείτε σε άλλες προσεγγίσεις που δεν ταιριάζουν στο παιδί σας και το θεραπευτικό του πρόγραμμα.

Στα ερωτηματικά των γονέων “αν θα μιλήσει”, “αν θα πάει σχολείο”, κανείς δεν μπορεί με σιγουριά να σας απαντήσει. Μαζί θα το παλαίψουμε, μαζί θα χαρούμε τα βήματα προς τα μπρος.

Ασφαλή θετικά προγνωστικά στοιχεία είναι η ανάπτυξη του λόγου,  η πρώιμη παρέμβαση αλλά και η ανταπόκριση στο όποιο πρόγραμμα, που θα μας επιβεβαιώσει τη διάγνωση καθώς και το βαθμό δυσκολίας.

Η αποδοχή της δυσκολίας, η συμμετοχή στη διαδικασία εκπαίδευσης, το “μαζί” γονιού και θεραπευτή αποτελούν τον καλύτερο οδηγό. Μην ξεχνάτε, δεν είναι διάγνωση, δεν είναι “ταμπέλα”, είναι το δικό σας παιδί, είναι το δικό μας παιδί όταν έρθει στο χώρο μας. Ο σεβασμός απέναντί του είναι το κύριο μέλημα όλων μας. Ο σεβασμός στην αγωνία σας υποχρέωσή μας. Όλοι μαζί θα καταφέρουμε το καλό να γίνει καλύτερο, με γνώση, με υπομονή, με προγραμματισμό, σε συνεργασία με το σχολικό περιβάλλον.

Κοκκίνης Γεώργιος, παιδοψυχίατρος