Εργοθεραπεία

Με λένε Κωστάκη

Ποιες είναι οι γνωστικές δεξιότητες με τις οποίες εμπλέκεται ένας εργοθεραπευτής;

1. Συγκέντρωση και διάρκεια προσοχής: Κατά πόσο ένα παιδί είναι ικανό να δώσει έμφαση στα σημαντικά ερεθίσματα, απορρίπτοντας τα επουσιώδη προκειμένου να ολοκληρώσει την οποιαδήποτε δραστηριότητα.

2. Απτική  – κιναισθητική αντιληπτικότητα. 
• Στερεογνωσία: είναι η ικανότητα του παιδιού να αναγνωρίζει αντικείμενα με κλειστά   μάτια,  χρησιμοποιώντας τα χέρια του.
• Γραφαισθησία: είναι η ικανότητα του παιδιού να αναγνωρίζει   σύμβολα κλειστά μάτια, που γράφονται στα χέρια του.
• Κιναισθησία: είναι η ικανότητα αναπαραγωγής κινήσεων μέσα από  την διαδικασία μίμησης.

3. Οπτικό- χωρική αντίληψη
• Σχήμα σώματος: είναι η ικανότητα του παιδιού να διακρίνει, να ονομάζει και να δείχνει τα μέρη του ανθρώπινου σώματος στο σώμα του, σε ένα άλλο ανθρώπινο σώμα και μέσα από είδωλο. Με την κατάκτηση της σωματογνωσίας, ένα παιδί αναπτύσσει καλύτερη εικόνα εαυτού αφού ορίζει καλύτερα το σώμα του από το περιβάλλον.
• Διάκριση δεξί από αριστερό: με την διάκριση αυτή βελτιώνονται οι επιδόσεις του παιδιού αναφορικά με τον προσανατολισμό στο χώρο. Απαραίτητη προϋπόθεση ώστε ένα παιδί να προσανατολιστεί στο χαρτί αναφορικά με την γραφή.
• Χωρογνωστικές έννοιες: πάνω, κάτω, μέσα, έξω και ότι δεν έχει ακόμα κατακτήσει τις : πέρα από, κοντά – μακριά δίπλα σε, πλάι, πίσω, μπροστά από και ανάμεσα. Η κατάκτηση των εννοιών αυτών βοηθά ένα παιδί να προσανατολιστεί στο χώρο και στο χαρτί. Βελτιώνονται κατά πολύ και οι επιδόσεις του κατά την εκτέλεση εντολών.

4. Οπτική αντίληψη
• Οπτική συνέχεια: η αναπαραγωγή μιας σειράς συμβόλων.
• Αντίληψη βάθους: η διάκριση του αν ένα αντικείμενο βρίσκεται σε πρώτο ή δεύτερο επίπεδο στο χώρο.
• Εικόνα από φόντο: η διάκριση του αν ένα αντικείμενο βρίσκεται σε πρώτο ή δεύτερο επίπεδο στο χαρτί.
• Σταθερότητα σχήματος: η αναγνώριση ενός αντικειμένου με τις λιγότερες σχετικές οπτικές πληροφορίες.
• Αναγνώριση και διάρκεια προσοχής: Κατά πόσο ένα παιδί αντικειμένων: η ονομασία και η χρήση των αντικειμένων.

Ποιές είναι οι κινητικές δεξιότητες με τις οποίες εμπλέκεται ένας εργοθεραπευτής;

1. Ανάπτυξη αδρής κινητικότητας – Αδρός συντονισμός:  είναι η ικανότητα συνεργασίας – συντονισμού πολλών μυϊκών ομάδων προκειμένου ένα παιδί να εκτελέσει κινήσεις όπως περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο, κολύμπι.

2.Ανάπτυξη λεπτής κινητικότητας – Λεπτός συντονισμός:  είναι η ικανότητα συνεργασίας – συντονισμού μυϊκών ομάδων στην περιοχή της άκρας χείρας με σκοπό την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων που απαιτούν προσεκτικές και εξειδικευμένες κινήσεις. Ενδεικτικά κάποιες δραστηριότητες είναι το κούμπωμα και το ξεκούμπωμα, το βίδωμα και το ξεβίδωμα, η γραφή.

3.Δεξιότητες άκρας χείρας: είναι η ικανότητα συνεργασίας – συντονισμού μυϊκών ομάδων στην περιοχή της άκρας χείρας με σκοπό την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων που απαιτούν την σωστή χρήση του ψαλιδιού.

4. Κινητικός σχεδιασμός: πρόκειται για την ικανότητα οργάνωσης της κίνησης προκειμένου ένα παιδί να κινηθεί υπερνικώντας κάποια εμπόδια.

5.Οπτικοκινητικός συντονισμός: είναι η ικανότητα συνεργασίας  ματιού – χεριού προκειμένου να ολοκληρωθεί κάποια δραστηριότητα.

6. ιασμός Χ  δραστηριοτήτων με το δεξί χέρι στην αριστερή περιοχή του σώματος και το αντίστροφο.

7.Αμφίπλευρη οργάνωση: είναι η ικανότητα συνεργασίας των δύο χεριών προκειμένου να ολοκληρωθεί μια δραστηριότητα.

8. Κατασκευαστική πράξη: πρόκειται για δεξιότητες που απαιτούνται προκειμένου ένα παιδί να είναι σε θέση να ολοκληρώσει δραστηριότητες που απαιτούν αντιγραφή  σχημάτων από πρότυπο. Επίσης εδώ αξιολογείται αν ένα παιδί είναι ικανό να ζωγραφίσει άνθρωπο – σπίτι – δέντρο ανάλογα με την ηλικία του.

9. Γραφοκινητικότητα: αναφερόμαστε σε οτιδήποτε αφορά την γραφή  των γραμμάτων και των αριθμών.

Τι είναι η «Εργοθεραπεία»;

Αν και η εργοθεραπεία έχει μια πορεία πάνω από πενήντα χρόνια στην Ελλάδα και είναι γνωστή ειδικά σε χώρους που παρεμβαίνουν θεραπευτικά στην ανάπτυξη του παιδιού, σε γενικές γραμμές θα λέγαμε ότι ο ρόλος την δεν είναι ακόμα πλήρως  κατανοητός από τους γονείς. Αυτό συμβαίνει μάλλον για δύο λόγους. Πρώτον γιατί σε αντίθεση με τις άλλες ειδικότητες που συνεργάζονται στην θεραπευτική παρέμβαση (λογοθεραπεία, ειδικό παιδαγωγικό, ψυχολόγοι, παιδοψυχίατροι, αναπτυξιολόγοι) η Εργοθεραπεία έχει εφαρμογή σε ένα πλήθος παθολογικών καταστάσεων, ψυχικών ή σωματικών διαταραχών, διαταραχών της ανάπτυξης, τραυματισμών κλπ. Δεύτερον γιατί το θεραπευτικό μέσο που χρησιμοποιεί ο Εργοθεραπευτής ειδικά όταν εμπλέκεται με παιδιά είναι το παιχνίδι.

Αν αναλύσουμε τη λέξη Εργοθεραπεία στα στοιχεία που τη συνθέτουν, θα έχουμε έναν πρώτο ορισμό: Ο όρος «έργο» περικλείει κάθε δραστηριότητα, εργασία, πνευματική ή σωματική απασχόληση στην οποία εμπλέκεται το άτομο. Η θεραπεία δηλώνει την εξατομικευμένη παρέμβαση. Η εφαρμογή της Εργοθεραπείας βασίζεται στην αρχή ότι «τα έργα είναι σκόπιμες δραστηριότητες», έχουν δηλαδή επιλεχθεί με συγκεκριμένο στόχο και έχουν θεραπευτική αξία.

Η εργοθεραπεία σε καμία περίπτωση δεν είναι και δεν λειτουργεί ως μάθημα και για αυτό αρέσει πολύ στα παιδιά που έρχονται σε επαφή μαζί της. Οι εργοθεραπευτές χρησιμοποιούν πολλά παιχνίδια, στεφάνια, δοκούς ισορροπίας, μπάλες και κορύνες για να αναπτύξουν την αδρή κίνηση και την ισορροπία. Κλωστές, κορδόνια, χάντρες, κουβαρίστρες, ψαλίδια, χαρτόνια και χαρτιά, πινέλα, κηρομπογιές, δακτυλομπογιές και πολλά άλλα μέσα γραφής για ν’ αναπτύξει τη λεπτή κινητικότητα και τον συντονισμό ματιού-χεριού (οπτικο-κινητικό συντονισμό). Ακόμη, χρησιμοποιούνται επιτραπέζια παιχνίδια, πάζλ, εκπαιδευτικό υλικό, πάντοτε επιλεγμένα για το κάθε παιδί ξεχωριστά. Σε συνεργασία με τους γονείς κάθε παιδιού, στο Παιδικό Εργαστήρι οργανώνονται προγράμματα για την αυτό-υπηρέτηση του παιδιού (τουαλέτα, σίτιση, ντύσιμο και προσωπική υγιεινή).