Έφηβοι, εξετάσεις και άγχος

kidlab.gr_000233

Την Δευτέρα ο Νίκος, 15 ετών,  θα ξεκινούσε τις εξετάσεις στο σχολείο του. Στη συνεδρία πριν την έναρξη των εξετάσεων είναι πολύ αγχωμένος. Λέει ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματα του μοιάζουν με μπερδεμένο κουβάρι. Είναι καλός μαθητής αλλά δεν μπορεί να ελέγξει το άγχος για τα μαθήματα και τις εξετάσεις. Αναρωτιέται αν έχει τόσο άγχος φέτος, πως θα νιώθει τη χρονιά που θα δίνει πανελλαδικές. Σκέφτεται πως δεν θα προλάβει να διαβάσει, πως δεν θα τα θυμάται. Φοβάται ότι θα αποτύχει. Φοβάται ότι θα απογοητεύσει τους γονείς του. Έχει φίλους αλλά δεν μοιράζεται με κανέναν τι νιώθει, γιατί δεν θέλει να δείξει ευάλωτος*.

Είναι πολύ συχνό το άγχος των μαθητών να αυξάνεται σημαντικά κατά την εξεταστική περίοδο. Τι είναι όμως τοάγχος; Το «φυσιολογικό» ή αλλιώς
«δημιουργικό» άγχος είναι μια φυσιολογική και χρήσιμη συναισθηματική αντίδραση, καθώς κρατά τον οργανισμό μας σε εγρήγορση και τον προετοιμάζει να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις. Για παράδειγμα, το δημιουργικό άγχος ωθεί τον μαθητή να καταβάλλει προσπάθεια και να οργανώσει το διάβασμα του ώστε να πετύχει ένα καλό αποτέλεσμα.

Το «παθολογικό» άγχος είναι υπερβολικό σε σχέση με το ερέθισμα που το προκαλεί. Μπορεί να κινητοποιείται και να παραμένει και με την απουσία του ερεθίσματος  και να οδηγεί σε διαστρεβλωμένες εκτιμήσεις και προβλέψεις. Συνήθως έχει μεγαλύτερη ένταση από το φυσιολογικό άγχος. Σχετίζεται περισσότερο με εσωτερική ανασφάλεια και συγκρούσεις και λιγότερο με εξωτερικούς παράγοντες.

Το άγχος εκδηλώνεται μέσα από  σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα. Τα πιο συχνά και σημαντικά σωματικά συμπτώματα είναι οι πονοκέφαλοι, οι ζαλάδες, η εφίδρωση, το αίσθημα της δύσπνοιας, η συχνουρία, η ταχυκαρδία. Τα ψυχολογικά συμπτώματα είναι η ευερεθιστότητα, η ανησυχία, η δυσκολία συγκέντρωσης, διαταραχή στον ύπνο, φόβος, άρνηση, απόσυρση.

Τι μπορούμε να έχουμε στο μυαλό μας, όταν συζητάμε με εφήβους για τις εξετάσεις:

  • Είναι φυσιολογικό να νιώθουν άγχος, ειδικά όταν οι εξετάσεις πλησιάζουν.
  • Οι σχολικές και πανελλαδικές εξετάσεις εξετάζουν μόνο συγκεκριμένες δεξιότητες των μαθητών.
  • Οι εξετάσεις αποτελούν μια εμπειρία απ την οποία μπορούν να έχουν οφέλη ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, π.χ. να γνωρίσει κανείς τα όρια του, να αποκτήσει γνώσεις, να γνωρίσει περισσότερο τον εαυτό του.
  • Στις εξετάσεις υπάρχει πάντα η πιθανότητα της επιτυχίας και της αποτυχίας. Πολύ σημαντικό ρόλο στην έκβαση των εξετάσεων παίζει η προετοιμασία πριν τις εξετάσεις και η συναισθηματική κατάσταση του εφήβου.
  • Η αποτυχία δεν σηματοδοτεί το τέλος του κόσμου. Πάντα υπάρχουν τρόποι να κάνει κάποιος αυτό που θέλει.
  • Η ισορροπία ανάμεσα στο διάβασμα και στον ελεύθερο χρόνο είναι σημαντική για να μπορεί να αποδώσει ένας έφηβος στο σχολείο και στις εξετάσεις.

 

Τι μπορώ να κάνω ως γονιός:

  • Είναι σημαντικό να είστε διαθέσιμοι για να τους ακούσετε. Η συζήτηση με κάποιον ενήλικο που μπορεί να τους καταλάβει και να τους καθησυχάσει λειτουργεί συνήθως ανακουφιστικά.
  • Σκεφτείτε ποιες είναι οι προσδοκίες σας από τον έφηβο. Σκεφτείτε ποιες είναι οι προσδοκίες του εφήβου από τον εαυτό του.
  • Εστιάστε την προσοχή στην προσπάθεια που κάνει ο έφηβος πριν από τις εξετάσεις. Επιβραβεύστε την προσπάθεια και μην εστιάζετε μόνο στην επίδοση. Η αρνητική κριτική μειώνει την αυτοπεποίθηση και την προσπάθεια του μαθητή.
  • Δώστε ευκαιρίες στον έφηβο να κινείται ανεξάρτητα, να κάνει λάθη, να γνωρίζει τις συνέπειες των πράξεων του, να αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Η υπερπροστατευτική στάση καθιστά τα παιδιά ανασφαλή και αγχώδη.
  • Τέλος, απευθυνθείτε σε ειδικό ψυχικής υγείας εάν ο έφηβος εκφράσει πιο έντονα συμπτώματα άγχους   προκειμένου να αξιολογηθεί η σοβαρότητα του προβλήματος και λάβουν  έφηβος και γονείς την κατάλληλη βοήθεια.

 

*Τα στοιχεία έχουν παραλλαχθεί ώστε να εξασφαλίζεται η ανωνυμία και η εμπιστευτικότητα.

Ελευθερία Σδρόλια