Προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών και των εφήβων

kidlab.gr_000236

Πόσοι γονείς δεν έχουν αντιμετωπίσει το πρωί την άρνηση του παιδιού τους να βάλει τα ρούχα του και να σπεύσει για το σχολείο; Ή πόσοι γονείς δεν έχουν αντιμετωπίσει την επιθετική – προκλητική συμπεριφορά του έφηβου γιου ή της έφηβης κόρης τους; Οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών τους τόσο κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας όσο και κατά της διάρκεια της εφηβείας. Τα προβλήματα συμπεριφοράς  περιλαμβάνουν την άρνηση του παιδιού να ακολουθήσει τις γονεϊκές οδηγίες, επιθετικότητα απέναντι στους γονείς ή τα αδέλφια, βίαιη συμπεριφορά και εκρήξεις θυμού, που μπορεί να περιλαμβάνει καταστροφές αντικείμενων εντός του σπιτιού, ψέματα και κλοπές από το σπίτι. Στην εφηβεία τα προβλήματα συμπεριφοράς μπορεί να περιλαμβάνουν όλες τις παραπάνω δυσκολίες, καθώς και πιο ακραίες εκδηλώσεις καταστρατήγησης των κανόνων που δεν περιορίζονται στον χώρο του σπιτιού αλλά εκδηλώνονται στο σχολείο και την ευρύτερη κοινότητα.

Γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς;

Τα Πρότυπα συμπεριφοράς

Η αλληλεπίδραση των μελών μιας οικογένειας ενδέχεται να ενισχύει την εκδήλωση προβλημάτων συμπεριφοράς. Για παράδειγμα οι γονείς δίνουν  μια μικρή τιμωρία στο παιδί και κατόπιν την αποσύρουν, όταν το παιδί κλιμακώνει την αντικοινωνική του συμπεριφορά. Με αυτό τον τρόπο το παιδί παίρνει το μήνυμα ότι η κλιμάκωση της συμπεριφοράς του θα αναγκάσει τους γονείς να πάρουν πίσω την τιμωρία. Η άλλη πλευρά αυτής της αλληλεπίδρασης είναι το ότι το παιδί εκπαιδεύει τον γονέα στο να παίρνει πίσω τις τιμωρίες, αποσυρόμενο κάθε φορά που ο γονέας ενδίδει.

Τα Συστήματα πεποιθήσεων

Η εκδήλωση προβλημάτων συμπεριφοράς στα παιδιά συνδέεται με  δυσλειτουργικές πεποιθήσεις : Τα παιδιά καταλήγουν στην πεποίθηση πως αν επιμείνουν στο να έχουν μια επιθετική συμπεριφορά, οι γονείς τους θα πάψουν να τα μαλώνουν ή να τα ενοχλούν. Οι γονείς διαμορφώνουν την πεποίθηση πως αν ενδώσουν, αν ανεχτούν την επιθετικότητα των παιδιών τους, τα παιδιά θα τους αφήσουν ήσυχους.

 Οι Παράγοντες προδιάθεσης

Παιδικοί παράγοντες : Παιδιά με δύσκολη ιδιοσυγκρασία και προβλήματα προσοχής ή υπερκινητικότητας διατρέχουν τον κίνδυνο επειδή αντιμετωπίζουν δυσκολία να ελέγξουν τα αρνητικά τους συναισθήματα.

Γονεϊκοί παράγοντες :  Το άγχος σχετικά με το μεγάλωμα των παιδιών, μπορούν να περιορίσει  την δυνατότητα των γονιών στο να στηρίξουν και να πειθαρχήσουν τα παιδιά τους. Επίσης γονείς σε διαμάχη μεταξύ τους δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε κανόνες συμπεριφοράς καθώς και στην εφαρμογή τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αντιφατικές μεθόδους πειθαρχίας και τριγωνοποίηση του παιδιού.

 

Αγχογόνα περιστατικά και μεταβολές του κύκλου ζωής

Σημαντικές τραυματικές εμπειρίες μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση προβλημάτων συμπεριφοράς. Εκεί που τα παιδιά ερμηνεύουν ένα αγχογόνο περιστατικό ως απειλή για την ασφάλειά τους, η προβληματική συμπεριφορά εκδηλώνεται για να λειτουργήσει ως επανορθωτική πράξη.

 

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Για τα προβλήματα συμπεριφοράς οι παράγοντες προστασίας περιλαμβάνουν αρμονικές σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών και ανάπτυξη των ικανοτήτων για επικοινωνία και επίλυση προβλημάτων. Ιδιαίτερα για τα παιδιά αποτελεί σημαντικό παράγοντα η ήρεμη ιδιοσυγκρασία και η ικανότητα να συνάπτουν και να διατηρούν νέες φιλίες.

Έχοντας υπόψη του κανείς αυτά τα ζητήματα, μπορεί να κατανοήσει το όφελος που θα έχει το παιδί αν εμείς γονείς και ειδικοί καταφέρουμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες τους αγγίζοντας τα συναισθήματα τους. Λόγια σαφή, απλά, κατανοητά και λίγα κάθε φορά. Λόγια που θα ξεδιαλύνουν την πραγματικότητα, θα θέτουν τα όρια με σαφήνεια και θα ξεκαθαρίζουν καταστάσεις έτσι που να μην αφήνουν περιθώρια στην αχαλίνωτη φαντασία των παιδιών να πλάθει τρομακτικές ιστορίες, απίθανες και επιζήμιες.

Κλείνοντας ας κρατήσουμε ότι σε περίπτωση που η άμεση αντιμετώπιση δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, όταν δηλαδή τα λόγια και η προσέγγιση του παιδιού δεν λύσουν το πρόβλημα, τότε θα πρέπει ο γονιός να μην διστάσει να απευθυνθεί στους ειδικούς (παιδοψυχίατρο, ψυχολόγους). Λύση χωρίς συνεργασία και συνεργασία χωρίς επικοινωνία δεν υπάρχει.

 

Ελευθερία Σδρόλια