Πώς βοηθάμε τα παιδιά να διαχειριστούν την απώλεια

kidlab.gr_000232

Μπροστά στην απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου οι γονείς συχνά προβληματίζονται για το τι πρέπει να πουν στο παιδί τους. Η δυσκολία γίνεται εντονότερη όταν η απώλεια σχετίζεται με έναν γονιό. Κάθε παιδί ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του, τις άμυνες που χρησιμοποιεί και την ικανότητα του να διαχειρίζεται περιόδους κρίσης μπορεί να έχει διαφορετικές αντιδράσεις στο πένθος. Ωστόσο κάποιες ανάγκες τους φαίνεται να είναι κοινές.

Το περιβάλλον οφείλει να εξηγήσει στο παιδί τι έχει συμβεί. Η αλήθεια αυτή όμως είναι προσαρμοσμένη ανάλογα  με την ηλικία του . Έτσι σε παιδιά προσχολικής ηλικίας γίνεται αναφορά στον κύκλο της ζωής από τη γέννηση ως το θάνατο. Βοηθητικά είναι τα παραδείγματα από τη φύση και τα ζώα . Δίνεται έτσι το μήνυμα ότι ο θάνατος είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι της ζωής για όλα τα έμψυχα όντα. Συχνά η ζωγραφική, η πλαστελίνη και οι κούκλες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να οπτικοποιήσει το παιδί τις πληροφορίες που έχει και να τις αφομοιώσει καλύτερα. Παράλληλα χρειάζεται να γνωρίζουν ότι ο εκλιπών δε θα επιστρέψει και οι ίδιοι δε θα το εγκαταλείψουν.

Τα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας συχνά μπορεί να εκδηλώσουν φόβο θανάτου για τον εαυτό τους και τα κοντινά τους πρόσωπα, αλλά και συναισθήματα ενοχής. Είναι σημαντικό να ενθαρρυνθούν να εκφράσουν τις απορίες τους και να απενοχοποιηθούν. Τέλος, οι έφηβοι έχουν την τάση να  εκλογικεύουν και στην προσπάθεια τους να δείχνουν δυνατοί κινδυνεύουν να θεωρηθούν ψυχροί ή αναίσθητοι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απομονωθούν από τους υπόλοιπους πενθούντες. Η στάση τους στο πένθος, όποια και να είναι, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επικριτικά και ενοχοποιητικά. Έχουν ανάγκη από το σεβασμό μας στις άμυνες τους και στον τρόπο εκδήλωσης του πένθους τους.

Σημαντικό είναι επίσης να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να εκφράσουν με λέξεις  τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους. Το μοίρασμα αυτό τους επιτρέπει να νιώθουν λιγότερο μόνα. Όπου είναι δυνατό, βοηθάει και η ταύτιση με άτομα που έχουν βιώσει παρόμοιες καταστάσεις. Ένα υποστηρικτικό δίκτυο φίλων και συγγενών μπορεί να ανακουφίσει τόσο τα παιδιά αλλά και τους γονείς στο δύσκολο έργο τους να στηρίζουν τα παιδιά τους σε μια περίοδο κρίσης.

Τέλος, το περιβάλλον του παιδιού χρειάζεται να είναι σταθερό. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διατήρηση μιας συγκεκριμένης ρουτίνας. Αναπόφευκτες αλλαγές στο πρόγραμμα του  είναι προτιμότερο να εξηγηθούν εκ των προτέρων,  ενώ νέες αποφάσεις (πχ μια αλλαγή στον τόπο κατοικίας κλπ )πρέπει να αναβληθούν στην παρούσα φάση. Έτσι δημιουργείται ένα αίσθημα γενικότερης ασφάλειας στον ήδη κλονισμένο κόσμο του παιδιού.

Με την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου  ξεκινά μια περίοδος πένθους που σκοπό έχει σταδιακά να προετοιμάσει το άτομο να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Το πώς  διαχειρίζονται οι γονείς το πένθος τους και τα συναισθήματα τους παίζει σημαντικό ρόλο στο πως θα το χειριστούν τα παιδιά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί η βοήθεια ειδικού, ώστε παιδιά και γονείς να επεξεργαστούν με λειτουργικό τρόπο τα συναισθήματα που βιώνουν.

Νικολία Καράμπελα