Πώς οι γονείς διαμορφώνουν και ενισχύουν την αυτοεκτίμηση του παιδιού

kidlab.gr_000078

Είναι γενικά παραδεκτό πως καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της αντίληψης του παιδιού για τον εαυτό του διαδραματίζουν «οι σημαντικοί άλλοι». Συγκεκριμένα, ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς ανατρέφουν τα παιδιά τους είναι υψίστης σημασίας για την ομαλή κοινωνικοποίηση των παιδιών και για τον σχηματισμό μιας θετικής εικόνας για τον εαυτό τους. Στις οικογένειες που επικρατεί η αυταρχικότητα, η αδιαφορία και η έλλειψη αγάπης δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την αρνητική στάση του παιδιού απέναντι στον εαυτό του (Μακρή-Μπότσαρη, 2001).

Ο Coopersmith (1967) εντοπίζει τρία γονεϊκά χαρακτηριστικά, ο συνδυασμός των οποίων επιδρά στη διαμόρφωση της υψηλής αυτοεκτίμησης του παιδιού:

  • Ο ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ. Παιδία με υψηλή αυτοεκτίμηση βρέθηκαν να έχουν πιο στενές και τρυφερές σχέσεις με τη μητέρα τους από ότι τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση.  Τα παιδιά αυτά εκτιμούσαν την επιδοκιμασία της μητέρας και θεωρούσαν ότι υποστηρίζονται και ευνοούνται. Το ενδιαφέρον της μητέρας το ερμήνευαν ως ένδειξη της δικής τους προσωπικής σπουδαιότητας.
  • ΣΑΦΩΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΑ ΟΡΙΑ. Η επιβολή αυστηρά καθορισμένων ορίων στις δραστηριότητες των παιδιών καθιστά σαφές ότι οι παρεκκλίσεις θα έχουν συνέπειες. Η ξεκάθαρη επικοινωνία των ορίων των γονέων σε σχέση με τη συμπεριφορά των παιδιών τους δίνει στο παιδί μια αίσθηση ότι οι κανόνες είναι πραγματικοί και σημαντικοί και συμβάλλει στον αυτο-προσδιορισμό του παιδιού.
  • ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ. Μέσα στα όρια που θέτουν οι γονείς βάσει της δικής τους αντίληψης, των προτύπων και των κοινωνικών κανόνων, τα παιδιά είναι σημαντικό να έχουν περιθώρια ατομικής έκφρασης. Οι γονείς πρέπει να δείχνουν σεβασμό για τα παιδιά τους συζητώντας και υπολογίζοντας τις απόψεις και τα συναισθήματα τους.

Εν κατακλείδι, οι γονείς οι οποίοι στοχεύουν στην ανάπτυξη υψηλής αυτοεκτίμησης στα παιδιά τους δείχνουν αποδοχή, κατανόηση, ενδιαφέρον και ζεστασιά. Είναι προσεκτικοί ακροατές στα προβλήματα των παιδιών τους και συζητούν τα προβλήματα του παιδιού διατηρώντας σταθερό το σύστημα των αξιών τους. Προσφέρουν νέες ευκαιρίες για ατομική έκφραση και πρωτοβουλία και ενισχύουν την ανάγκη  του παιδιού για εξερεύνηση και απόδειξη της δύναμης του (Ball, 1992). Οι γονείς, κατά τον Coopersmith (1967), είναι ο κοινωνικός καθρέπτης των παιδιών με αποτέλεσμα τα παιδιά να σκέφτονται τον εαυτό τους ως άξια στοργής, σεβασμού και εμπιστοσύνης μόνο εάν έχουν μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που παρέχει τη στοργή, το σεβασμό και την εμπιστοσύνη.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Ball,C.M. (1992). Αυτοεκτίμηση. (Μετάφραση: Α. Ντούργα). Αθήνα: Δίοδος.
Coopersmith, S. (1967). The antecedents of self-esteem. San Francisco: Freeman.
Μακρή-Μπότσαρη, Ε. (2001). Αυτοαντίληψη και Αυτοεκτίμηση: Μοντέλα, ανάπτυξη, λειτουργικός ρόλος και αξιολόγηση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

 

Βασιλική Γουργούλη