Το ιχνογράφημα του παιδιού, ως μέσο έκφρασης λόγου και συναισθήματος

kidlab.gr_000171

«Όταν ήμουν παιδί ζωγράφιζα όπως ο Ντύρερ. 
Χρειάστηκα πενήντα χρόνια για να μάθω
να ζωγραφίζω όπως ένα παιδί».

Πάμπλο Πικάσο

Το ιχνογράφημα είναι ένα μέσο από τα εκφραστικότερα και τα πιο άμεσα για να επικοινωνήσουν τα παιδιά τη σκέψη τους και το συναίσθημα τους. Αποτελεί για τους ενήλικες –γονείς, δασκάλους, ειδικούς- τρόπο πρόσβασης στον ψυχικό κόσμο των παιδιών, πολύτιμο μέσο για να τα γνωρίσουμε και να τα καταλάβουμε.

Το ιχνογράφημα είναι βασική μορφή έκφρασης ενός παιδιού, που διαθέτει περιορισμένα λοιπά μέσα για να εκφραστεί. Δεν είναι απλά ένα μέσο επικοινωνίας του με τον εξωτερικό κόσμο αλλά κι ένα μέσο «προβολής» του προς τον εξωτερικό κόσμο. Μεταφέρει «μήνυμα», που είναι, ανάλογα με την περίπτωση, φανερό ή έμμεσο και συγκαλυμμένο. Σημασία δεν έχει μόνο το ιχνογράφημα αυτό καθ’ αυτό, αλλά τα σχόλια του παιδιού πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη δραστηριότητα της ζωγραφικής, οι μιμητικές κινήσεις του, οι αντιδράσεις του. Επίσης, έχει σημασία σε ποιον το παιδί το απευθύνει, δηλαδή στο γονέα του, στο δάσκαλο του, σε φίλο του ή στον θεραπευτή του.

Η εκλογή του θέματος αποκαλύπτει τη στάση του παιδιού μπροστά σε ορισμένα αντικείμενα και ο τρόπος που ζωγραφίζει «μιλάει» για τις κινητικές, τις νοητικές και τις συγκινησιακές του αντιδράσεις. Η πορεία του παιδικού σχεδίου θεωρείται παράλληλη με την ανάπτυξη του συναισθήματος και της νοημοσύνης. Η ιχνογράφηση αποτελεί σημαντική εκδήλωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας του παιδιού, που δεν μπορεί να γίνει παρά με συντονισμένες και ελεγχόμενες κινήσεις από τον εγκέφαλο.

Είναι σημαντικό να έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας ότι το ιχνογράφημα του παιδιού δεν αποτελεί μονάχα ένα δυνατό διαγνωστικό εργαλείο στα χέρια του ειδικού.  Είναι από τα βασικά μέσα επικοινωνίας και συναισθηματικής έκφρασης του παιδιού. Οι γονείς μπορούν να γνωρίσουν και να επικοινωνήσουν με το παιδί τους μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, να καταλάβουν πως νιώθει, τι είναι αυτό που το απασχολεί ενδεχομένως. Ο τρόπος υποδοχής του δημιουργήματος του παιδιού από τον γονέα (επιβεβαιωτικά και ενισχυτικά; με χαριτολογία; με ειρωνεία;) θα μετρήσει αποφασιστικά στην ενασχόληση του παιδιού με αυτή την δραστηριότητα και στην αυτοεκτίμηση του. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να γνωρίσουν καλύτερα τους μαθητές τους μέσα από το ιχνογράφημα τους και να επικοινωνήσουν μέσα από αυτό.

Καθένας μας από τον ρόλο του και όλοι μαζί για την ανάπτυξη συναισθηματικά ισορροπημένων και ευτυχισμένων παιδιών!

Ελευθερία Σδρόλια