Όρια στην οικογένεια -Τι είναι;

kidlab.gr_000176

Η λέξη όριο πολλές φορές μας φέρνει στον νου τον περιορισμό και την αίσθηση ότι δεν επιτρέπεται να κάνουμε αυτό που επιθυμούμε, με τρόπο καταπιεστικό. Τα όρια ενός συστήματος είναι οι κανόνες που ορίζουν ποιοι συμμετέχουν και με ποιο τρόπο σε μια λειτουργία. Ορίζουν τους ρόλους που θα έχουν τα μέλη σε μια δραστηριότητα, όπως π.χ. οι γονεϊκοί ρόλοι.

Το σύστημα της οικογένειας λειτουργεί όταν κάθε μέλος γνωρίζει το ρόλο του ή -αν είναι νεώτερο μέλος- μαθαίνει το ρόλο που περιμένουν οι άλλοι από αυτό. Η οικογένεια αποτελεί το βασικό χώρο μέσα στον οποίο μαθαίνουν τα νεώτερα μέλη όχι μόνo το δικό τους ρόλο, αλλά και τους ρόλους των άλλων μελών. Κάθε μέλος μέσα στην οικογένεια αποκτά την ταυτότητα του, συνειδητοποιεί τι είναι, ποιος είναι, αλλά και τι περιμένουν οι άλλοι από αυτόν και πώς θα πετύχει την αυτοπραγμάτωση και καταξίωση του, αρχικά ως μέλος της οικογένειας και αργότερα του κοινωνικού συνόλου.

Όσο πιο καθαρά είναι τα όρια κάθε ρόλου, όχι μόνο του δικού μας αλλά και των άλλων, τόσο πιο ουσιαστικά επικοινωνούν τα άτομα μεταξύ τους, χωρίς να αφήνουν περιθώρια για παρεξηγήσεις και παρερμηνείες.

Τα χαρακτηριστικά των λειτουργικών οικογενειών είναι τα σαφή όριαη κατάλληλη ιεραρχία και οι επαρκώς ευέλικτες συμμαχίες που βοηθούν στην προσαρμογή, την αλλαγή και την ανάπτυξη των μελών τους. Τα όρια πρέπει να είναι σαφή προκειμένου τα υποσυστήματα να μπορούν να επιτελέσουν τις εξειδικευμένες λειτουργίες τους και να αναπτύξουν αυτονομία και αίσθημα του ανήκειν. Προβλήματα εμφανίζονται, όταν τα όρια μέσα στην οικογένεια τίθενται με λάθος τρόπο. Τα συγκεχυμένα όρια είναι εξαιρετικά διαπερατά και οι πληροφορίες διαχέονται εύκολα ανάμεσα στα υποσυστήματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα μέλη της οικογένειας έχουν πολύ στενή σχέση μεταξύ τους. Η σχέση τους μάλιστα μπορεί να είναι τόσο στενή ώστε να οδηγήσει σε μια κατάσταση συναισθηματικής υπερεμπλοκής, κατά την οποία τα μέλη δεν βιώνουν αυτονομία ή ανεξαρτησία. Από την άλλη πλευρά, τα πολύ άκαμπτα όρια, τα οποία παρεμποδίζουν τη διακίνηση πληροφοριών μεταξύ των υποσυστημάτων, καταλήγουν σε μια διαδικασία απεμπλοκής και συναισθηματικής αποσύνδεσης των μελών.

Στέλλα Σπανού